De kwaliteiten van verdriet

Kwaliteiten? Heeft verdriet dan ook kwaliteiten? Ja, dat heeft het zeker.

Vaak ervaren we verdriet als een naar gevoel. We worden sip, somber, lusteloos, neerslachtig, hebben nergens meer zin in, voelen ons hart pijn doen van binnen, hebben een naar gevoel in ons buik… dat kan allemaal bij verdriet horen. Toch wil ik hier graag de andere kant van verdriet in het licht zetten. De kwaliteit, de positieve kant van verdriet.

Je kunt namelijk alleen verdriet ervaren als je een (liefdes)verbinding hebt gevoeld.

Als je je (sterk) met iets of iemand verbonden hebt gevoeld en als die verbinding wordt verbroken, dan ervaar je verdriet. Dat kan gaan van een beetje verdrietig, tot intens hartverscheurend verdriet. Verdriet gaat over een verbinding die er niet meer is. Verdriet gaat deels om die/datgene wat er letterlijk niet meer is, maar het gaat ook over de verbinding met die/datgene die er niet meer is. Dat zijn twee verschillende dingen. Ik zal twee voorbeelden geven.

Stel je voor dat je relatie uit is gegaan. Dan heb je deels te maken met het verlies van je ex als partner. Die mis je misschien niet zo erg (dat ligt aan de manier waarop de relatie is verbroken en wat er allemaal heeft plaatsgevonden). Toch is het niet alleen het verlies van je ex, als partner, maar het gaat ook om het verlies van de liefdesverbinding die je had. Het verlies van de rol die je kon vervullen als partner. Het kan heel verdrietig aanvoelen als die verbinding wegvalt. Het is ineens heel duidelijk dat je weer alleen bent en dat de liefdesverbinding tot een specifieke ander is verbroken.

Een ander voorbeeld. Stel dat je net verhuisd bent, naar een huis dat je erg leuk vindt. Dan heb je misschien geen verdriet om het oude huis dat je achter je laat, je gaat immers met veel plezier aan het avontuur in het nieuwe huis beginnen. Toch kun je wel een gevoel van verlies ervaren. Je hebt misschien wel een sterke verbinding gevoeld met het vorige huis, waar je van alles hebt meegemaakt. Je had een verbinding met het huis zelf, met de buren, met de tuin, met de buurt, met de plaats… Die verbinding laat je nu achter je. En dat is iets waar je verdriet om kunt voelen, ondanks dat je met veel goede moed en plezier in je nieuwe huis gaat wonen.

Kortom, verdriet heeft altijd met verbindingen te maken. Verbindingen met mensen, dieren, spullen, omstandigheden of verhoudingen die je achter je moet laten. Het gaat eigenlijk om dubbel verlies. Het verlies van iemand/iets zelf, maar ook nog eens het verlies van je verbinding met die/datgene.

De kwaliteit van verdriet, is dat je in staat bent (geweest), om een verbinding te voelen met iemand/iets. En wat heb je nodig om je met iemand of iets verbonden te voelen? Wat is de lijm tussen alle (harts)verbindingen die we leggen als mens? Dat is de liefde. De kracht van de liefde die je tot in elke vezel van je lijf kunt voelen.

Stel dat we geen verbindingen meer zouden aangaan, dan zouden we haast geen verdriet meer hoeven te voelen. Maar laat het nou net de kracht en de rijkdom van het leven zijn, dat we verbindingen aangaan. Verbindingen kunnen ons veel geven. Zin, betekenis, vreugde, liefde, veiligheid, geborgenheid en steun bijvoorbeeld. Allemaal stuk voor stuk pareltjes die het leven glans geven. Waardoor je voelt dat je leeft. Waardoor je het leven, met alle ervaringen die je daarin tegenkomt, ten volle kunt leven en doorvoelen. En dan hoort verdriet erbij. Want verbindingen zijn niet voor altijd. Ze komen en ze gaan (net als het leven zelf).

De kwaliteit van verdriet is ons vermogen om liefdevolle en betekenisvolle verbindingen aan te gaan. Laten we dat vooral proberen te blijven doen, hoeveel verdriet we ook hebben ervaren in ons leven en hoeveel littekens we ook hebt opgelopen. Nieuwe verbindingen vervangen niet de oude. Dat kan niet. Nieuwe verbindingen kunnen wel je leven opnieuw laten stromen, betekenis en zin geven, en troost en steun bieden. Hopelijk kunnen we ons hart open laten staan voor deze kwaliteiten.