Voor jezelf zorgen

Nu de zomervakantie voor veel mensen is aangebroken, ook al zal dat wellicht een andere vorm aannemen dit jaar dan je van plan was, wil ik graag stilstaan bij het thema ‘voor jezelf zorgen’. De vakantie is een periode in het jaar waarin je als het goed is niet vastzit in je dagelijkse ‘sleur’. Een periode waarin je het hopelijk wat rustiger aan kunt doen. Waarin je kunt bijkomen van al het ‘moeten’ (alhoewel er in de vakantie natuurlijk veel dingen zijn, die gewoon nog steeds ‘moeten’) en alle verplichtingen. Hoe kun je ervoor zorgen dat je deze vakantie, of deze zomer (als je geen vakantie hebt) wat meer stil kunt staan bij dat wat zinvol voor je is? Sowieso voor iedereen, maar óók en voornamelijk als je afgelopen jaar een verlies hebt meegemaakt. Een verlies kan een grote wissel trekken op je gezondheid, het kost bergen met energie. Juist op zo’n moment is het éxtra belangrijk om goed voor jezelf te zorgen, zodat je minder risico loopt om allerlei klachten te ontwikkelen (zoals o.a. burn-out, depressie of zware hoofdpijn). Hier volgen 5 tips:

1. Probeer als het lukt, om de algemeen bekende gezondheidstips op te volgen. Zoals: gezond eten, genoeg bewegen, liever geen stress, genoeg slapen, enz. Dit kan veel van je vragen, zéker omdat het makkelijker is om voor de ‘snelle’ oplossingen te gaan als je bijvoorbeeld moe bent. Zoals snacken of lang op de bank blijven hangen ‘s avonds. Daarnaast hebben velen het idee bij vakantie, dat deze gezondheidsregels niet meer gelden. Alsof je ook even vakantie hebt van dit rijtje tips. Waardoor je ongezond mag eten, niet hoeft te bewegen, zo laat naar bed kunt gaan als je zelf wilt, enz. Enerzijds heel begrijpelijk, je wilt immers even niks ‘moeten’ van jezelf. Je wilt zoveel mogelijk ontspannen en toegeven aan je eventuele moeheid. Het lijkt alsof alles nu is toegestaan. Anderzijds komt dit ‘laten vieren van de teugels’ je gezondheid niet ten goede. Het kan je zelfs tégen gaan werken, je kunt je er daadwerkelijk slechter door gaan voelen. Niet als je een keer patat eet, of een keer laat naar bed gaat, maar wel als je zulke dingen drie weken achter elkaar regelmatig doet. Of zelfs nog langer dan dat. Probeer dus om op een ontspannen manier wél in grote lijnen deze gezondheidstips op te volgen, ondanks de vakantie. Daar zul je je uiteindelijk beter door voelen.

2. Als je heel veel bezig bent in je hoofd met een bepaald verlies, dan heb je dus geen ‘vakantie’ (in de zin van: een leeg hoofd, ontspannen, even opladen). Je blijft maar denken aan het (grote) verlies. Wat kan helpen, is dat je een speciale plek maakt in je huis waar je heel bewust stilstaat bij het verlies. Een soort kleine gedenkplek met misschien een foto of iets anders waardoor je op díe plek kunt herinneren en nadenken. Kies hiervoor overigens níet je slaapkamer uit, want dan kom je moeilijker tot rust als je in bed ligt. Je kunt stap voor stap proberen om elke dag een tijdje met je aandacht bij die plek en het verlies te zijn, en op alle overige momenten zoveel mogelijk afleiding te zoeken. Om tóch wat te kunnen ontspannen. Zodra je bijvoorbeeld in de tuin zit met een tijdschrift en je krijgt weer allemaal gedachten over het verlies, dan zou je kunnen proberen om tegen jezelf te zeggen: ‘Ho, nu niet heel lang aan denken, vóór het avondeten pas weer. Dan ga ik even naar de herinnerings-plek in huis.’ Misschien lukt het je om vervolgens waar te nemen wat je allemaal om je heen ziet, bijvoorbeeld vlinders en mooie bloemen, zodat je niet meegezogen wordt door je gedachten. Het vraagt wat oefening, maar zo’n duidelijke afbakening en zo’n duidelijk onderscheid kan helpen om wat meer ‘vakantie’ in je hoofd te ervaren. Iets meer momenten van rust en ontspanning, náást het verlies dat uiteraard nog steeds de aandacht krijgt.

3. Probeer om er af en toe op uit te gaan. Er is helemaal niks mis met thuiszitten/ thuisblijven in je vakantie, zeker niet als je een tuin hebt en in een fijne buurt woont. Maar toch kan het je lichaam en je psyche ten goede komen om af en toe van omgeving te veranderen en andere indrukken op te doen. Dat kan al op hele eenvoudige wijze, door het maken van een wandeling of fietstocht. Dan ben je er even uit, dan zie je wat nieuwe dingen, dan ‘verzet’ je even je gedachten. Je vergroot als het ware je wereld, al is dat maar door een kleine wandeling. Daarnaast ben je op zulke momenten waarop je er even op uit trekt waarschijnlijk in beweging, zónder dat je alleen maar ‘beweegt om te bewegen’. Je bent vooral bezig om een andere omgeving in je op te nemen. Bijvoorbeeld een mooie plek in de natuur, zoals een bos. Dus dit soort beweging is mooi meegenomen.

4. Probeer een paar dingen te bedenken waar je je op kunt verheugen en die ‘anders dan anders’ zijn. Misschien omdat je het jezelf normaal niet toestaat, of omdat je er normaal de tijd niet voor hebt. Zoals het bakken van een taart, met je voeten in een voetenbadje, of een kleedje en eten meenemen en dan ergens in de buurt op een mooie plek gaan picknicken, of een keer heel erg lang doen over je ontbijt met een tijdschrift erbij, of een zelfgemaakt toetje eten na het avondeten, of een kaarsje neerzetten op de tuintafel, of ‘s avonds nog lang buiten zitten terwijl je alleen maar naar de wolken en de zwaluwen aan het kijken bent met een kop thee in je hand…. Probeer momenten te vinden waarop je jezelf de tijd gunt voor iets, los van een planning. Los van een programma en een schema. Gewoon, omdat je even niks hoeft te doen, om te ontspannen en te onthaasten. Om even te ‘landen’ in het NU, zodat je niet met je hoofd voortdurend drie stappen vooruit loopt (of een heel stuk achteruit, omdat je aan iets in het verleden denkt). Dit zal best lastig kunnen zijn als je (recent) een verlies hebt meegemaakt, je leeft dan soms automatisch meer in het verleden dan in het nu. En het lukt je misschien niet meer om ‘te genieten’. Dat geeft niet, probeer daar niet teveel over na te denken. Wees niet te streng voor jezelf. Als je geniet, dan geniet je. Als je niet geniet, dan is dat maar zo. Je kunt ook naar de zwaluwen en de wolken kijken, zónder te genieten, maar ook zónder iets te moeten. Dan is het alsnog een vorm van ontspannen, als je tenminste niet teveel gaat nadenken over een verlies of over andere zorgen zoals de coronacrisis. Probeer te benoemen wat je om je heen ziet, als je opmerkt dat je erg veel aan het nadenken bent. Dat kan helpen, om ‘uit je hoofd’ te raken.

5. Kies een plek uit waar je rustig kunt liggen (zonder gelijk in slaap te vallen). Op je bed, of op een kleedje ergens in de natuur of in je tuin… Ga op het kleedje liggen en span al je spieren aan. Houd dit eventjes vast en laat daarna los. Ontspan zoveel mogelijk ál je spieren. Doe dit heel langzaam… zodat je goed voelt hoe je van ‘spanning’ naar ‘ontspanning’ gaat. Je kunt het nog een paar keer proberen, misschien merk je dat het na twee of drie keer wat beter gaat. Probeer zo veel mogelijk te ontspannen en benoem eventueel wat delen van je lichaam om je nog meer bewust te zijn van de spanning of ontspanning in dat deel. Ontspan je handen, je armen, je schouders, je schouderbladen, je nek, de spieren in je rug, enz. En mocht je hier heel slaperig van worden… dan kun je natuurlijk altijd even een dutje doen, zolang je niet in de zon bent gaan liggen. Want ook zo’n klein dutje, midden op de dag, is een vorm van ontspanning. Daar kun je na een periode van hard werken behoorlijk aan toe zijn, in je vakantie. En niet alleen als je ‘gewerkt’ hebt (in de zin van: een betaalde baan), want als je een verlies hebt meegemaakt dan is het nét zo goed ‘hard werken’, maar dan op een andere manier. Waarbij je de deur niet dicht kunt trekken aan het einde van de dag, want dit soort ‘innerlijk werk’ gaat alsmaar door.

Hopelijk helpen bovenstaande tips je, om deze zomer tóch op een bepaalde manier wat te kunnen ontspannen en op een zinvolle manier voor jezelf te zorgen.