Verlies als een persoonlijk pakket

Als je iets of iemand verliest in je leven, dan heeft dat te maken met jouw eigen unieke verbinding ten opzichte van wat je verloren bent (het verliesonderwerp). Je mist iets of iemand, een deel van je identiteit is misschien verloren gegaan, je kunt een leegte voelen in jezelf.

Als meerdere mensen hetzelfde verlies meemaken op hetzelfde moment, ziet het verlies voor iedereen er anders uit. Iedereen kijkt met een andere bril naar hetzelfde verlies. Hoe zit dat?

Stel je voor dat een vriendengroep één vriend uit die groep verliest, door een ongeluk. Alle vijf de vrienden maken nu ‘hetzelfde’ verlies mee, dat wil zeggen: het verliesonderwerp is gelijk. Namelijk de vriend uit hun vriendengroep, die ze al jaren kennen en die er helemaal bij hoorde. Tot op zekere hoogte zullen er veel overeenkomsten te vinden zijn in de verliesprocessen die zich nu ontwikkelen. Men kan herinneringen delen, praten over deze vriend, steun zoeken bij elkaar, samen verdrietig zijn, samen bepaalde rituelen uitvoeren en stilstaan bij bepaalde dagen, enz. In zekere zin zitten de vrienden in dezelfde positie en is hun proces vergelijkbaar. Echter gaat dit niet helemaal op.

Verliesonderwerpen kunnen hetzelfde zijn, maar een verliesproces is áltijd anders. Van iedereen, al gaat het om hetzelfde verliesonderwerp. Dat komt omdat iedereen een andere band heeft opgebouwd met het verliesonderwerp. Iedereen heeft een uniek pakket samengesteld waar je de naam van het verliesonderwerp op zou kunnen schrijven. Een pakket vol herinneringen, gevoelens, gedachten, enz. Bijvoorbeeld de grapjes die je met iemand maakte, een bepaalde blik die je met iemand uit kon wisselen, de gezamenlijke herinneringen, enz. Laten we zeggen dat persoon A en persoon B allebei bevriend waren met de vriend die er nu niet meer is. Hoe zien beide verliespakketten eruit?

Persoon A heeft een heel groot verliespakket wat betreft de overleden vriend (persoon Z). In dat pakket zitten o.a.: herinneringen van de basisschool-tijd waar je Z hebt leren kennen. Herinneringen van de middelbare school-tijd met alles daaromheen. Herinneringen aan gezamenlijke vakanties en aan gesprekken die jullie voerden. Herinneringen aan de vele vriendengroep-avonden, maar ook aan de één-op-één momenten. Herinneringen aan leuke grapjes en onderonsjes die jullie met elkaar hadden. Gedachten aan het lievelingseten van Z en plekken waar hij graag kwam. Gevoelens van warmte, vriendschap en veiligheid. Gevoelens van samen alles kunnen bespreken, saamhorigheid. Gevoelens van steun en er voor elkaar zijn. Hoe hij keek als hij iets niet zei, terwijl jij zijn gedachten kon lezen. Hoe hij lachte als hij een enorm goede bui had. Hoe jullie net zo lang konden doorpraten totdat alles besproken was. Enzovoorts, dit pakket kan enorm groot en gevuld zijn. Hoe groter en voller het pakket, hoe groter de kans dat het verliesonderwerp een zeer belangrijk deel van je leven (en je identiteit) uitmaakte en hoe intenser je het gemis zult ervaren.

Persoon B heeft een minder groot verliespakket wat betreft persoon Z. Zij kende Z minder lang, omdat ze pas later is aangesloten bij de vriendengroep nadat ze hen had leren kennen tijdens een vakantie. Het klikte zo goed en ze woonden in elkaars buurt. Na verloop van tijd is ze vanzelf bij de groep gaan horen. Ze heeft met iedereen goed contact in de groep, maar met de ene persoon meer dan met de andere persoon. Met persoon Z had ze niet heel veel contact. Ze spraken elkaar niet buiten de groep om. Persoon B heeft in haar pakket o.a.: herinneringen aan de groeps-avonden en uitjes. De manier waarop Z altijd wat stil zat toe te luisteren naar de anderen. De manier waarop Z een verhaal kon vertellen en dan zelf altijd als eerste begon te lachen als het grappig werd. Herinneringen aan die ene keer dat Z doorhad dat het niet zo goed met je ging. Hij zei dat je er niet goed uitzag en vroeg wat er was. De keer dat Z je achterop zijn fiets meenam toen je een lekke band had. De keer dat Z een Sinterklaasgedicht voor je had geschreven, wat zo leuk was dat je het nog steeds hebt bewaard. De keer dat Z piano ging spelen op een oude piano midden in een kringloopwinkel. De keer dat hij voor jullie had gekookt en onder de tomatensaus zat. Persoon B vond Z altijd heel aardig, grappig, beleefd, sociaal en slim.

Persoon B had een goede band met Z en heeft goede herinneringen aan hem. Echter speelde Z geen hele grote rol in haar leven. Ze heeft het zwaar met het verlies, maar merkt dat Z geen groot deel van haar identiteit uitmaakt. Het pakket met gedachten en gevoelens rondom Z is gevuld, maar te dragen.

Persoon A had een zeer goede band met Z, ze waren elkaars beste vrienden. Ze zagen en spraken elkaar dagelijks en deelden alles met elkaar. Ze spraken vaak af naast de groepsbijeenkomsten en gingen ook wel eens uit eten met beide partners erbij. Persoon A heeft het heel zwaar met het verlies, persoon Z maakte een groot deel uit van zijn identiteit. Het pakket met gedachten en gevoelens rondom Z is enorm groot en het gemis is bijna ondragelijk.

Dit voorbeeld kun je doortrekken naar alle verliesonderwerpen waar je mee te maken hebt/krijgt in je leven. Met alles en iedereen heb je een eigen persoonlijke band met unieke gedachten en gevoelens. Je verliest bij een verlies dus niet alleen het verliesonderwerp, maar ook nog eens het hele pakket dat je gevormd hebt rondom het verliesonderwerp. En dat pakket kan enorm zijn.

Een specifiek verliesonderwerp kan niet vervangen worden, dit komt nooit meer terug in je leven. Die ene unieke combinatie is voor altijd verloren. Dat maakt het ook zo zwaar en soms bijna ondragelijk. Echter zijn er altijd stúkjes uit het specifieke pakket, die wél weer terug kunnen komen in je leven. Je kunt nieuwe contacten opbouwen. Nieuwe herinneringen verzamelen. Nieuwe gevoelens van warmte, vriendschap en liefde ervaren. Nieuwe grapjes en onderonsjes krijgen. Nieuwe veiligheid en geborgenheid ervaren. Enz.

Het hele pakket is met het verliesonderwerp verloren gegaan en dat kan intens veel pijn doen.

Toch heb je altijd nog vele andere pakketten over in je leven. Of dat nou gaat om familieleden, vrienden, buren, kennissen, huisdieren, je werk, toekomstdromen, je huis, bepaalde spullen of bijvoorbeeld bepaalde tradities. Je bouwt pakketten op in relatie tot alles wat belangrijk is in je leven en waar je om geeft. Als er een groot pakket wegvalt, blijven er andere (kleinere) pakketten over. Laat dat misschien een troost zijn. En wie weet dat er op een dag nieuwe pakketten gevormd kunnen gaan worden, waar je nu nog geen weet van hebt. Hoe moeilijk het ook is om een (groot) pakket te verliezen, en hoe wáár het ook kan zijn dat je nooit meer zo’n perfect en passend pakket tegenkomt in je leven, jij bént niet dat ene pakket. Hoe verweven je identiteit ook lijkt te zijn met dat ene pakket.

Het risico van al deze unieke mooie pakketten is dat we ze op een dag verliezen. Toch zijn deze pakketten goud waard: deze verbindingen geven je leven kleur en waarde. Het zijn pareltjes om te koesteren zolang het kan.