Verlies als een persoonlijk pakket

Als je iets of iemand verliest in je leven, dan heeft dat te maken met jouw eigen unieke verbinding ten opzichte van wat je verloren bent (het verliesonderwerp). Je mist iets of iemand, een deel van je identiteit is misschien verloren gegaan, je kunt een leegte voelen in jezelf.

Als meerdere mensen hetzelfde verlies meemaken op hetzelfde moment, ziet het verlies voor iedereen er anders uit. Iedereen kijkt met een andere bril naar hetzelfde verlies. Hoe zit dat?

Stel je voor dat een vriendengroep één vriend uit die groep verliest, door een ongeluk. Alle vijf de vrienden maken nu ‘hetzelfde’ verlies mee, dat wil zeggen: het verliesonderwerp is gelijk. Namelijk de vriend uit hun vriendengroep, die ze al jaren kennen en die er helemaal bij hoorde. Tot op zekere hoogte zullen er veel overeenkomsten te vinden zijn in de verliesprocessen die zich nu ontwikkelen. Men kan herinneringen delen, praten over deze vriend, steun zoeken bij elkaar, samen verdrietig zijn, samen bepaalde rituelen uitvoeren en stilstaan bij bepaalde dagen, enz. In zekere zin zitten de vrienden in dezelfde positie en is hun proces vergelijkbaar. Echter gaat dit niet helemaal op.

Verder lezen →

Niks mis met afleiding

Misschien ken je het wel…

Als je een verlies hebt meegemaakt en je merkt na verloop van tijd dat je veel aan het tobben bent (waarbij je misschien allerlei gevoelens voelt sluimeren die hun best doen om aandacht te krijgen), dan probeer je afleiding te zoeken. Dit geldt trouwens niet alleen als je een verlies hebt meegemaakt, het kan ook van toepassing zijn op allerlei vormen van stress of zorgen in jezelf.

Die afleiding kun je vinden in heel veel verschillende dingen, bijvoorbeeld: tv kijken, eindeloos op je smartphone blijven plakken, ongezonde dingen eten (snaaien), eindeloos blijven sporten, gamen, veel online shoppen, je volledig focussen op een bepaalde bezigheid en daar grenzeloos in op gaan (zoals bijvoorbeeld puzzelen of je huis schoonmaken), het leren van een nieuwe taal, enz.

Allerlei manieren om je hersenen af te leiden. Om maar niet echt te hoeven voelen wat je voelt.

Verder lezen →

Alleen maar even ZIJN

Soms ben je na een verlies ontregeld. Je bent helemaal ‘van de leg’ en kan niet meer goed nadenken. Het lukt niet meer om je te voegen in een dagelijkse routine. Het lukt niet meer om jezelf bij elkaar te rapen en over te gaan tot de ‘doe-modus’. Je zit maar te zitten en er komt niks uit je handen.

Dit kan je overkomen na een verlies. Het kan je ook overkomen als je jezelf ‘verliest’, bijvoorbeeld als je depressief bent. Alles overkomt je, de wereld spoelt als een golf over je heen en het lukt je niet meer om het roer vast te pakken. Of het lukt je wel, maar het roer lijkt kapot.

Er is van alles wat kan helpen op zo’n moment.

Verder lezen →

Voor jezelf zorgen

Nu de zomervakantie voor veel mensen is aangebroken, ook al zal dat wellicht een andere vorm aannemen dit jaar dan je van plan was, wil ik graag stilstaan bij het thema ‘voor jezelf zorgen’. De vakantie is een periode in het jaar waarin je als het goed is niet vastzit in je dagelijkse ‘sleur’. Een periode waarin je het hopelijk wat rustiger aan kunt doen. Waarin je kunt bijkomen van al het ‘moeten’ (alhoewel er in de vakantie natuurlijk veel dingen zijn, die gewoon nog steeds ‘moeten’) en alle verplichtingen. Hoe kun je ervoor zorgen dat je deze vakantie, of deze zomer (als je geen vakantie hebt) wat meer stil kunt staan bij dat wat zinvol voor je is? Sowieso voor iedereen, maar óók en voornamelijk als je afgelopen jaar een verlies hebt meegemaakt. Een verlies kan een grote wissel trekken op je gezondheid, het kost bergen met energie. Juist op zo’n moment is het éxtra belangrijk om goed voor jezelf te zorgen, zodat je minder risico loopt om allerlei klachten te ontwikkelen (zoals o.a. burn-out, depressie of zware hoofdpijn). Hier volgen 5 tips:

Verder lezen →

Het lastige van verandering

Één ding is zeker in het leven: alles zal altijd weer veranderen. En heel vaak gaat dat samen met een verlies. Gebouwen die je goed kent van vroeger, worden gesloopt. Mensen overlijden. Huisdieren vallen weg. Stukken natuur worden volgebouwd. Winkels gaan dicht. Relaties eindigen, enzovoorts. Elke verlieservaring heeft op een bepaalde manier met een verandering te maken. Al is het maar, dat je een toekomstdroom op moet geven. Ook dán is er sprake van een verandering die behoorlijk ingrijpend kan zijn.

Maar ook in het klein kunnen veranderingen lastig zijn. Als ze de inrichting van de supermarkt veranderen, dan kunnen we dat al lastig vinden. Dan moeten we zo zoeken naar de nieuwe plek van alle producten. Na een tijdje raken we er waarschijnlijk wel aan gewend. Als je gewend bent om de auto voor je huis te parkeren en ineens zet de nieuwe buurvrouw haar auto op die plek neer, dan kan het even duren voordat je eraan gewend bent. In je hoofd was het namelijk ‘jouw’ plek, terwijl je heel goed weet dat die plek officieel helemaal niet van jou is. Die plek is net zo goed van ieder ander die daar wil parkeren. Verandering van bepaald soort beleg op je brood of van de boter die je altijd gebruikt, kan even wennen zijn. Er zijn ook grotere veranderingen, zoals de verandering van gulden naar euro. Dat was voor velen van ons heel moeilijk. Het kon een hele tijd duren voordat je gewend was aan de nieuwe munten en biljetten en velen bleven nog lange tijd alles omrekenen (sommigen doen dat nog stééds). Grote veranderingen en kleine veranderingen… het is een terugkerend thema in ons leven en telkens moeten we weer opnieuw wennen en ermee om zien te gaan. Áls we er tenminste aan kunnen wennen, want sommige veranderingen wennen haast nooit. Waarom hebben we vaak zoveel moeite met veranderingen?

Verder lezen →

De zin van alles

Wat een titel. De zin van alles… dat is nogal wat. Wat is eigenlijk de zin van alles? Van ons leven?

Dat is een hele lastige vraag. Hier zijn vele antwoorden op mogelijk en misschien kunnen we het wel helemaal niet weten als mens. Juist als je met een (intens) verlies te maken hebt of te maken hebt gehad in je leven, dan kan zo’n vraag naar voren komen. Dat wat je voorheen zin gaf, kan plotseling wegvallen. Je kunt op een bepaalde manier het vertrouwen in het leven verliezen. Als alles anders loopt dan je dacht, kun je het gevoel hebben dat je maar zo’n beetje rond dobbert op een groot meer of wilde zee, waarvan je niet meer goed weet waar je eigenlijk heengaat en wat je daar doet.

Als de zin wegvalt en als het dagelijkse leven een opgave voor je wordt waar je je doorheen sleept, dan kan de vraag naar de zin van alles essentieel worden om nog enige ‘levens-zin’, vreugde en motivatie te vinden. De zin van het leven is dat wat jóu zin geeft in het leven. Of heel kort door de bocht: dat waardoor jij het leven volhoudt en het misschien de moeite waard vindt. Dat waar je kracht uit haalt om door te gaan en tegenslagen te overwinnen. Je zou denken dat ‘overleven’ op zichzelf al een zin van het leven kan zijn, maar dat betwijfel ik. Overleven is een voorwaarde om te kunnen leven (haast als instinct), maar als het te zwaar voelt om te overleven en alle zin is weggevallen, dan kan ook je motivatie om te ‘overleven’ wegvallen. Waar ‘overleven’ in de dierenwereld voornamelijk een vanzelfsprekendheid lijkt te zijn, kúnnen we als mens een bewuste keuze maken (al ben je je dat waarschijnlijk niet bewust op het moment dat je nog genoeg levenszin en motivatie in je hebt).

Verder lezen →

Hoe troost écht tot troost kan zijn.

Wat is het mooi dat we elkaar kunnen troosten. Dat er zoiets als troost bestaat. Maar wat is troost precies? Als algemene definitie van ‘troost’ kom ik onder andere deze algemene omschrijvingen tegen: troost is het bemoedigen van iemand. Je verzacht iemands pijn. Troost heeft als kern dat iemand zich niet verlaten of eenzaam voelt.

Wat is het fijn en steunend om troost te ontvangen en wat voelt het vaak dankbaar en betekenisvol als je troost aan iemand kunt bieden.

Toch is er iets aparts met troost aan de hand. We kunnen er namelijk niet vanuit gaan dat troost per definitie dusdanig ervaren wordt. Iets is pas echt troost, als de ontvanger het als troost ervaart. Niet als de gever het als troost bedoeld heeft. Dat is een subtiel, maar heel belangrijk verschil. Ik zal dat toelichten.

Verder lezen →

Wat de stilte ons kan leren

Soms zijn er van die momenten in je leven, dat de stilte ineens tevoorschijn komt. Deze coronacrisis kan zo’n moment zijn. Waar je voorheen druk was met de ene activiteit na de andere, kan er nu zoveel stil komen te liggen, dat je een bepaald soort stilte ervaart waar je je voorheen misschien niet van bewust was.

Dit kan gaan om letterlijke stilte (bijvoorbeeld door minder vliegtuigen, minder verkeer in je straat of minder gepraat om je heen), maar ook figuurlijke stilte. Dat deel van jezelf wat altijd in actie was, in beweging, aan het ‘doen’, gaat nu langzamer draaien of staat zelfs even stil. Er komt iets aan het licht dat altijd op elk moment aanwezig is, maar waar we normaal gesproken vaak het grootste gedeelte van de dag aan voorbij gaan: innerlijke stilte.

Wat kom je waarschijnlijk als eerste tegen, op het moment dat je je bewust wordt van die innerlijke stilte? Je gevoel! En dat kan heel confronterend zijn, zoals ik eerder al schreef in een blog. Vaak lopen we als mens met allerlei gevoelens rond die we liever niet willen ervaren. Als we heel druk zijn, dan leiden we onszelf daarmee af. Als die afleiding grotendeels wegvalt, dan kun je dat ervaren alsof je ineens met een vergrootglas naar je gevoelens aan het kijken bent. Dat kan heel ongemakkelijk voor je zijn. Veel mensen zijn dan ook ‘bang voor de stilte’.

Verder lezen →

Jezelf nabij zijn (deel 2)

In deel 1 heb ik uitgelegd wat ik bedoel met ‘jezelf nabij zijn’. Ik bedoel daarmee dat je je regelmatig bewust bent van dat wat je voelt, denkt en doet. Dan ben je als het ware met je aandacht bij jezelf en in contact met jezelf. Hiermee bedoel ik absoluut niet dat je alleen maar de hele dag met jezelf bezig bent zonder aan anderen te denken (egoïstisch, egocentrisch), ik bedoel enkel dat je gedurende de dag een paar keer probeert op te merken wat er voor emoties, gedachten en gevoelens in jezelf omgaan. Als je je hiervan bewust kunt worden, dan ben je jezelf behoorlijk nabij. Dan heb je jezelf (weer) ontmoet. Dit kan je houvast geven, vanuit dit standpunt kun je bewustere en zinvollere keuzes maken in hoe je omgaat met jezelf, met anderen en met alles wat er op je pad komt.

In mijn vorige blog schreef ik dat deze nabijheid van jezelf als een anker kan worden om op terug te vallen in moeilijke tijden. Ik zal proberen uit te leggen hoe ik dat bedoel.

Verder lezen →

Jezelf nabij zijn (deel 1)

In deze tijd, tijdens de coronacrisis, waarin het lastig kan zijn om (fysiek) nabij anderen te zijn, kunnen we het volgende thema eens belichten: hoe kun je jezelf nabij zijn? Dat klinkt misschien wat gek. Je bent immers altijd jezelf nabij, nietwaar? Toch kunnen we een onderscheid maken tussen enerzijds ‘je lichaam, emoties, gevoelens, gedachten, gedrag’ en anderzijds ‘je bewustzijn van dat alles’ (vol aandacht). Zo is het prima mogelijk dat je boodschappen gaat doen, het huis gaat stofzuigen, een half uur op je telefoon kijkt en nog een uurtje werkt, zonder echt door te hebben hoe je je voelt (in je lichaam en qua gevoelens). Op de automatische piloot kun je min of meer ‘gedachteloos’ een heleboel activiteiten prima uitvoeren, zonder er met je volle aandacht bij aanwezig te zijn. Dan leef je meer ‘naast jezelf’ dan ‘in jezelf’. Je bent je lang niet altijd bewust van dat wat er in jezelf speelt en omgaat. Dat kan ook haast niet, en dat hoeft ook echt niet de hele dag door, maar als je wat vaker stilstaat bij dat wat er in jezelf omgaat dan kun je jezelf meer nabij zijn. In dit blog ga ik het hebben over enkele aspecten die je tegen kunt komen als je probeert bij jezelf stil te gaan staan.

Vaak jagen we maar door, op hoog tempo. We houden vele ballen in de lucht, er moet van alles gebeuren. We kunnen voortdurend het gevoel hebben dat we onder druk staan, en rennen van hot naar her. Dat is prima, als je hier heel bewust mee omgaat en er tot op zekere hoogte voor kiest. Maar vaak leven we in deze gejaagdheid zonder erbij stil te staan, en dat kan ervoor zorgen dat je jezelf voorbij rent. Je komt nauwelijks meer toe aan echt ‘voelen’ en bewust ervaren wat er door je heen gaat. Even stilstaan bij jezelf en wat er in je omgaat. Al is het maar een paar minuten per keer. Even voelen wat er in je lichaam waar te nemen valt, zoals een spanning in je schouders of een hoge snelle ademhaling. De gebruikelijke gejaagdheid van het bestaan is voor veel mensen momenteel wat tot stilstand gekomen door de coronacrisis. Veel is afgezegd en allerlei bijeenkomsten zijn niet meer mogelijk. We worden wat meer teruggeworpen op onszelf. Misschien kom je er nu ineens achter, dat je jezelf al tijden voorbij bent gehold. Alsof je nu ineens een deel van jezelf tegenkomt, dat je al lange tijd niet meer was tegengekomen. Een deel van jezelf, wat ongemakkelijk en onbekend aan kan voelen. Durf je dat deel van jezelf te onderzoeken? Durf je dat deel onder ogen te komen en opnieuw te ontmoeten? Dat is niet altijd makkelijk, maar het kan wel heel interessant en zinvol zijn.

Wat voor emoties, gevoelens en gedachten die je als ongemakkelijk kunt ervaren, kun je allemaal tegenkomen in jezelf, nu je wellicht meer tot stilstand bent gekomen tijdens deze coronacrisis? Ik zal er een paar benoemen.

Verder lezen →