Het emotionele effect van noodzakelijke afstand.

Sinds kort is de nieuwe anderhalve-meter-afstand-maatregel ingegaan, in verband met het coronavirus. Iedereen (op je eigen partner/gezin na) moet nu anderhalve meter afstand van elkaar houden, om de snelle verspreiding van het virus enigszins onder controle te houden. Een zeer nuttige en hopelijk effectieve maatregel, als men deze tenminste zal naleven.

Er valt mij iets op, wat betreft de fysieke afstand tot dierbaren en kennissen. Namelijk dat nabijheid vaak een teken is van vertrouwen. Je geeft daarmee een non-verbale boodschap af, zo van: ‘Het is goed. Ik vertrouw jou. Jij bent oké. Jij mag dichtbij komen. Jij bent veilig en aardig. Goed volk. Wij hebben het gezellig.’ Het lijkt net alsof we non-verbaal het tegenovergestelde duidelijk maken op het moment dat we afstand gaan houden. Namelijk zoiets als: ‘ik vertrouw jou niet helemaal, ik vind je niet aardig, ik kijk de kat uit de boom, ik laat je niet toe, je hoort niet bij mijn binnenste kring dierbare mensen, ik vind je niet oké, je bent niet belangrijk voor mij, ik wil geen verbinding met jou.’ De afstand waar we ons nu aan moeten houden, zegt helemaal niks over ‘wat we van de ander vinden’, het is puur een gezondheids-maatregel. Toch doet de afstand die we nu tot iemand hebben, wel degelijk iets op onbewust (non-verbaal) gevoelsniveau. Dit geldt zeker voor de mensen bij wie we eerst heel dichtbij kwamen (zoals familie/vrienden) en nu ineens niet meer, door de nieuwe maatregel. Mensen die we normaal in onze ‘personal space’ toelaten, moeten daar nu buiten blijven.

Deze nieuwe afstand is heel dubieus voor ons systeem. Waarom houden we ineens afstand? Kunnen we de ander nog wel vertrouwen? Het lijkt allemaal heel onnatuurlijk. Uiteraard is de tijdelijke afstand heel verstandig (nu met de coronacrisis, maar ook als iemand een ‘normale’ griep of verkoudheid heeft). Alleen het lastige van deze anderhalve-meter-afstand-regel is, dat we afstand moeten houden terwijl we niet kunnen zien of iemand ziek is! Als iemand loopt te hoesten en snotteren, snappen we dat we uit de buurt moeten blijven. Maar nu ziet het eruit alsof er niks aan de hand is. Je houdt afstand van een virus dat onzichtbaar is. En dat is heel moeilijk voor onze hersenen. We snappen de (nuttige) maatregel wel met ons verstand, maar ons gevoel kan dit behoorlijk vreemd vinden. Wat voor effect kan dit hebben op onze gevoelens en emoties?

Je kunt er bijvoorbeeld verdrietig van worden. Je wilt je familie of vrienden zo graag een knuffel geven. Of dichtbij elkaar zitten tijdens een gesprek. Of even een arm om iemands schouder leggen. Je mist het fysieke contact, de nabijheid. Het gebrek aan aanraking heeft ook een fysiologisch effect. We maken nu minder het stofje oxytocine aan, dat ons een gevoel van verbondenheid geeft en stress vermindert. Je mist de nabijheid van bijvoorbeeld je ouders, je beste vriendin, je kleinkinderen of de buurvrouw en dat kan heel leeg en eenzaam voelen. Alles in jezelf kan schreeuwen om de fysieke nabijheid van een ander. Al helemaal als je nu geen partner of kinderen hebt om toch nog een knuffel te geven. Praten op anderhalve-meter afstand is ineens heel ver, als je normaal gesproken dicht naast elkaar zit (of staat) en elkaar bijvoorbeeld omhelst bij elke ontmoeting.

Verder lezen →

Je eigen verdriet ten tijde van crisis

Op dit moment bevinden we ons midden in de corona-crisis. Eerst leek het nog een beetje buiten Nederland om te gaan, maar nu heeft dit virus ook ons land bereikt en zijn er maatregelen genomen die de maatschappij behoorlijk ontregelen. Op praktisch niveau kun je heel wat uitdagingen tegenkomen (bijvoorbeeld op gebied van werk of de opvang van je kinderen).

Op psychisch niveau, kun je ook heel wat uitdagingen tegenkomen. Zo is er misschien de angst (‘Kan ik nog genoeg kopen in de supermarkt?’ ‘Word ik, en worden mijn dierbaren, niet ziek?’ ‘Hoe moet dat nu met mijn werk?’). En er is misschien een stuk ontregeling, als je ritme verstoord is. En er is misschien veel stress, onder andere wanneer je de spanningen van het nieuws en van iedereen om je heen erg oppikt.

Wat is het effect van deze corona-crisis op je eigen verdriet, na een verlies-ervaring?

Dit effect kan best groot zijn. Een crisis als dit, kan een grote trigger zijn voor allerlei emoties en gedachten. Het is voor iedereen uiteraard anders, maar over het algemeen kunnen sommige onderstaande reacties tijdens deze crisis herkenbaar zijn:

Verder lezen →

De kwaliteiten van verdriet

Kwaliteiten? Heeft verdriet dan ook kwaliteiten? Ja, dat heeft het zeker.

Vaak ervaren we verdriet als een naar gevoel. We worden sip, somber, lusteloos, neerslachtig, hebben nergens meer zin in, voelen ons hart pijn doen van binnen, hebben een naar gevoel in ons buik… dat kan allemaal bij verdriet horen. Toch wil ik hier graag de andere kant van verdriet in het licht zetten. De kwaliteit, de positieve kant van verdriet.

Je kunt namelijk alleen verdriet ervaren als je een (liefdes)verbinding hebt gevoeld.

Als je je (sterk) met iets of iemand verbonden hebt gevoeld en als die verbinding wordt verbroken, dan ervaar je verdriet. Dat kan gaan van een beetje verdrietig, tot intens hartverscheurend verdriet. Verdriet gaat over een verbinding die er niet meer is. Verdriet gaat deels om die/datgene wat er letterlijk niet meer is, maar het gaat ook over de verbinding met die/datgene die er niet meer is. Dat zijn twee verschillende dingen. Ik zal twee voorbeelden geven.

Verder lezen →

De vraag ‘Hoe gaat het?’ die we vaak met ‘Goed’ beantwoorden.

‘Hoe gaat het nu met je?’ ‘Het gaat goed. Dank je.’

Wie kent dit niet. Je zegt dat het goed gaat, maar eigenlijk weet je wel beter.

Als je met zeer vers verdriet te maken hebt, dan weten veel mensen wel dat het nog niet goed met je gaat. Dan snappen ze nog wel dat je erg verdrietig bent. Tenminste… hopelijk snappen ze dat dan. Maar als het om verdriet gaat dat al wat ouder aan het worden is, of verdriet dat al best oud is en wellicht onzichtbaar voor iedereen om je heen, dan is het heel moeilijk om daarover te beginnen. Waarom zeggen we zo vaak ‘het gaat goed’? Ook als het eigenlijk niet goed gaat?

Verder lezen →

De snelheid en druk van deze tijd

Dat we in een tijd leven vol hectiek, snelheid en (sociale) druk, is vast iets herkenbaars voor je. Er moet zoveel. Nu willen we ook vaak heel veel (dus helpt het misschien om af en toe wat minder veel te willen), maar er moet ook gewoon van alles. Het huishouden, werken, misschien voor kinderen zorgen, misschien sporten (in iedergeval genoeg bewegen), gezond eten, sociale contacten onderhouden… er is van alles op te noemen waar we de hele dag druk mee zijn. Als we goed in ons vel zitten en lekker bezig zijn, kunnen al deze activiteiten energie geven en dan zijn veel dingen ‘zo gepiept’. Je zit in een bepaalde flow en veel dingen gaan een beetje vanzelf.

Totdat het verdriet om de hoek komt kijken. Als je geconfronteerd word met ‘vers’ verdriet, of als je al heel lang te maken hebt met ‘oud’ verdriet dat in je systeem aan het rond-spoken is, dan kan het zomaar zijn dat je deze snelheid en druk van de maatschappij niet meer vol kunt houden. Verder lezen →